مفهومى مىتواند داشته باشد ؟ در حالى كه در اين جهان بسيارى از اين گونه افراد را مىبينيم كه هرگز به جزاى اعمال نيك خود نمىرسند ، بنا بر اين بايد جهان ديگرى باشد تا اين اصل در آنجا محقق شود . مقدم داشتن « مغفرت » بر « رزق كريم » ممكن است به خاطر اين باشد كه بيشترين نگرانى مؤمنان از لغزشهايى است كه احتمالا داشته‌اند ، لذا قبل از هر چيز از طريق بيان آمرزش به آنها آرامش خاطر مىبخشد ، بعلاوه تا با آب مغفرت الهى شستشو نشوند شايسته « رزق كريم » و مقام كريم نخواهند بود . « رزق كريم » به معنى هر روزى ارزشمندى است ، و گسترده گى مفهوم آن به حدى است كه همه مواهب الهى را شامل مىشود ، حتى « نعمتهايى كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و از فكر كسى نگذشته است » . و به تعبير ديگر بهشت با تمام نعمتهاى معنوى و ماديش در اين كلمه جمع است . گر چه بعضى از مفسران « كريم » را به عنوان دو چيز خوب و بى دردسر تفسير كرده‌اند ( 1 ) ولى به نظر مىرسد كه مفهوم آن از اين هم گسترده تر باشد و از آنجا كه بخش ديگر عدالت در مورد مجازات گنهكاران و مجرمان است در آيه بعد مىافزايد : « و كسانى كه سعى در تكذيب آيات ما و ابطال و انكار آن داشتند ، و تصور مىكردند از حوزه قدرت ما مىتوانند بگريزند ، براى آنها عذابى از بدترين و دردناكترين عذابها خواهد بود » ( * ( وَالَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ ) * ) . در آنجا سخن از « رزق كريم » بود و در اينجا از « رجز اليم » است . « رجز » ( بر وزن كذب ) در اصل به « معنى » اضطراب و عدم قدرت بر

--> ( 1 ) « آلوسى » در « روح المعانى » ذيل آيه مورد بحث .